[ حكم ظهار و فرزند خواندگى ] تفسير : خداوند براى هيچ مردى ( هيچ كس ) دو تا دل در درونش - و دو تا جان در داخل بدنش و قهراً دو تا اعتقاد متضاد در درون مغزش - قرار نداده است . تنبيه : در تفسير اين آيهء شريفه وجوهى است : 1 - در تفسير برهان از حضرت باقر عليه السلام روايت شده كه امير مؤمنان عليه السلام در اين آيهء شريفه فرمود : جمع نشود دوستى ما و دوستى دشمن ما در قلب يك نفر . خداوند قرار نداده براى شخص دو قلب ، تا دوست بدارد به يكى ما را و دوست بدارد به ديگرى دشمن ما را ، پس هر كه مىخواهد بداند دوستى ما را دارد يا نه ؟ قلب خود را امتحان كند ، پس اگر با دوستى ما دوستى دشمن ما را نيز دارد پس او از ما نيست و ما از او نيستيم ، و خداوند دشمن اوست . . . . « 1 » 2 - آيه ردّ منافقان است ؛ يعنى ما براى هيچ كس دو قلب نيافريديم كه به يكى ايمان آورد و به يكى كافر شود ؛ بلكه يك قلب بيش نيست يا مؤمن است يا كافر . « 2 » 3 - منافقان گفتند : آن حضرت را دو دل باشد : يكى با ما و ديگرى با اصحاب خود . خداى متعال فرمود : دروغ مىگويند ، خدا دو دل براى آن حضرت نيافريده است . « 3 » وَ مَا جَعَلَ أَزْوَ جَكُمُ الِى تُظهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهتِكُمْ : و همسرانتان را كه با آنان ظهار مىكنيد - يعنى با انشاء تشبيه آنها به مادرتان و گفتن جملهء « أنت علىّ كظهر امّى » آنها را بر خود حرام مىكنيد - مادرتان قرار نداده است ( آرى ظهار كفّاره دارد و احكام آن در كتاب‌هاى فقهى بيان شده است ) . وَ مَا جَعَلَ أَدْعِيَآءَكُمْ أَبْنَآءَكُمْ : و خداى تعالى پسرخواندگان شما را پسران حقيقى شما قرار نداده است . تا حقوق اولاد شما را داشته باشند و مثلًا از شما ارث ببرند . ذَ لِكُمْ قَوْلُكُم بِأَفْوَ هِكُمْ وَ اللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِى السَّبِيلَ . . . : اين تحريم همسر به خاطر ظهار ، و پسرخوانده را پسر واقعى خود دانستن ، گفتار شما به زبان و دهانتان است و واقعيت ندارد و خداوند حق را مىگويد و او را به راه راست هدايت مىكند .

--> ( 1 ) . تفسير برهان ، صافى ذيل آيهء شريفه با تلخيص . ( 2 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 4 ، ص 336 . ( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 279 .